Kabanata 223 — Ang pangalang hindi mailibing
Hindi sumunod si Ariel nang lumapit sa mesa si Claire.
Bukas pa ang mga kamay ni Claire. Naroon ang bakas ng mga kuko; hindi niya iyon iniabot kay Ariel.
“Ang litrato mula Tatalon,” sabi ni Jiro. “Ibalik natin.”
Inilatag iyon ng tagapag-ingat sa ilalim ng ilaw. Kupas ang apat na mukha: Arturo Velasco, Gabriel Serrano, ang tinawag nilang Rafael Rueda, at ang batang anak ni Miguel.
“Siya ang nakilala nina Renato at Melissa,” sabi ni Monet.
“Mukha ang nakilala nila,” sagot ni Jiro. “Hindi nila pinatunayan ang pangalang nasa likod.”
Hiniling ni Monet ang mga rehistro ng pagkakakilanlan ni Rafael at ang kaugnay na lumang kasunduan. Hindi sa pamilya hinanap ang sagot.
Matagal ang paghihintay. Umusad sa dingding ang liwanag. Sa stretcher, pantay ang tunog ng monitor ni Christian; marahang umaangat ang kumot sa kaniyang dibdib. Hindi pa ligtas ang operasyon.
Dumating ang mga kopyang kinumpirma sa magkakahiwalay na opisyal na imbakan. Sinuri ang mga bilang ng rehistro bago pinagtabi ang tala ng hukuman at libingan.
1978.
Sandaling hinintay ni Jiro ang paliwanag na kapangalan lamang iyon.
Walang gayong paliwanag.
Magkatugma ang kapanganakan at mga magulang. Nagtuturo sa iisang Rafael Rueda ang sertipiko ng pagkamatay, rehistro ng paglilibing, at tala ng pamamahagi ng ari-arian.
Patay na siya.
Ngunit may mga kautusang mas huli roon, may anyong lagda sa kaniyang pangalan.
“Patay na, pero may lagda?” tanong ni Claire.
Binuklat ng tagapagsuri ang naninilaw na kalakip ng kasunduan. Nakasaad ang pagpapatuloy ng pahintulot gamit ang pantatak na gagamitin ng mga kahalili.
Itinabi niya ang huwarang marka sa mga mas bagong kautusan.
Parehong putol sa kurba. Parehong depekto sa dulo.
Hindi kamay ng patay.
Kamay ng mga naiwan.
“Hindi siya ang patuloy na pumipirma,” sabi ni Claire. “May mga taong patuloy na nakapag-uutos sa pangalan niya.”
Nang sumunod na pahina ang ilatag, napahilig si Jiro sa ilaw.
Sa tala ng mga kinatawan, nakaharap sa kaniya ang mukhang nasa litrato mula Tatalon.
RAFAEL.
Sa katabing paglalarawan: pangalan sa gawain, hindi pangalan sa kapanganakan.
Ibang lalaki.
Iisang hiram na pangalan.
Hindi nagkamali ang taon. Sa pangalan sila nailigaw. Habang hinahabol nila ang patay, may buhay na taong nanatiling hindi nakikilala.
Hindi binawi ang salaysay nina Renato at Melissa. Ang pagkakakilanlang ikinabit ng grupo sa mukha ang kailangang ituwid.
“Hindi nito pinapawalang-bisa ang tunay na lagda ni Raymond,” sabi ni Monet.
Tumango si Jiro.
Hindi nila ibibigay sa patay ang pananagutan ng kaniyang lolo.
Hindi lumapit si Ariel kay Claire. Nasa mesa pa rin ang kaniyang baso; hindi nabawasan ang tubig.
Sa kupas na larawan, katabi ng lalaking may alyas si Gabriel. Hindi sapat iyon upang sabihing alam niya ang lahat.
Ngunit kailangan nilang malaman kung ano ang alam niya.
“Hanapin ang tunay na pangalan ng kinatawan,” sabi ni Jiro. “Hindi sapat ang tatak.”
Naalala niya ang sinabi ni Melissa: gusto ng lalaking iyon na makarating sa kaniya ang envelope.
Kung totoo ang salaysay, hindi nakabaon kasama ni Rafael ang panganib sa kanila.
May taong naghintay sa envelope, nakatago sa pangalan ng matagal nang patay. /Itutuloy sa susunod na kabanata