Kabanata 104: Ang tape sa lumang outpost
Tok.
Tok.
Tok.
Hindi gumalaw si Dan.
Sa kabilang panig ng pinto, naroon ang boses.
Kalmado.
Malinis.
English.
“Jose Daniel.”
Hindi niya kilala ang mukha ng lalaking nagsasalita.
Pero kilala niya ang klase.
Boses ng taong sanay mag-utos.
Boses ng taong hindi kailangang sumigaw.
Boses ng taong alam na may pera, tao, at armas sa likod niya.
Brennan.
Hindi man si Adrian mismo, dala nito ang dating paalala ni Adrian.
Tatlong katok.
Tok.
Tok.
Tok.
Hindi para pumasok.
Para ipaalam na nakita ka na nila.
Sa loob ng kubo, hawak ni Dan ang pouch.
Nasa dibdib niya ang envelope para kay Jiro.
Nasa loob ng medyas niya ang cassette tape.
Nasa ilalim ng sinturon niya ang litrato ni Esther na may karga sa sanggol na si Jiro.
At nasa kamay niya ang liham ni Gabriel Serrano.
Yung unang malinaw na paliwanag.
Si Dan ang takip.
Si Miguel ang tagabantay.
Si Esther ang tahanan.
Si Claire ang dugo ng bayan.
Si Ariel ang dugo ng Rueda.
At si Jiro ang batang nabuo sa gitna ng mga mundong gustong paghiwalayin ng Brennan.
Hindi dahil may magic ang pangalan niya.
Hindi dahil simpleng tagapagmana siya.
Kundi dahil sa kanya nagtatagpo ang mga taong hindi kayang bilhin nang buo.
“Dan,” bulong ng babae sa loob ng kubo.
Nakaturo siya sa sahig.
Bukas na ang maliit na trapdoor.
Sa ilalim nito, madilim.
May amoy ng tubig-ilog.
May ruta pa.
“Bilisan mo.”
Hindi pa rin gumalaw si Dan.
Sa labas, nagsalita ulit ang lalaki.
“You do not need to die for him.”
Tahimik.
Napahigpit ang hawak ni Dan sa pouch.
Hindi siya mamamatay para kay Jiro.
Mabubuhay siya para makarating ang katotohanan.
Iyon ang mas mahirap.
Iyon ang mas kailangan.
“Dan,” ulit ng babae.
Mas madiin.
Ngayon, gumalaw na siya.
Lumuhod siya sa tabi ng trapdoor.
Bago bumaba, hinati niya ulit ang ebidensya.
Ang liham ni Gabriel, itinago niya sa ilalim ng lining ng pouch.
Ang litrato ni Esther at baby Jiro, isinuksok niya sa sinturon.
Ang cassette, nasa medyas pa rin.
Ang envelope para kay Jiro, nanatili sa dibdib niya.
Hindi kailanman pinagsasama ang buong katotohanan sa isang taguan.
Iyon ang unang aral ni Miguel.
Kapag isang lugar lang ang lihim, isang kamay lang ang kailangan para kunin ito.
—
Bumaba si Dan sa trapdoor.
Makitid ang hagdan.
Kahoy.
Basang-basa.
Sa ibaba, hanggang tuhod ang tubig.
Malamig.
Maputik.
Pero gumagalaw.
Hindi kanal.
Lumang daluyan ng tubig papunta sa gilid ng ilog.
Isinara ng babae ang trapdoor sa ibabaw niya.
Biglang nagdilim.
Narinig ni Dan ang kaluskos sa itaas.
Pagkatapos, isang malakas na bagsak.
Hindi baril.
Pinto.
Sinipa nila.
“Where is he?”
Parehong boses.
Malamig pa rin.
Hindi galit.
Mas malapit.
Hindi huminga si Dan.
Nakalubog ang paa niya sa tubig.
Ang kamay niya, nakahawak sa pader na putik at kahoy.
Sa itaas, narinig niya ang babae.
“Sino?”
May kalabog.
May nabasag.
Napapikit si Dan.
Gusto niyang umakyat.
Gusto niyang lumaban.
Pero alam niyang iyon ang gusto ng Brennan.
Palabasin siya.
Gamitin ang konsensya niya.
Gamitin ang awa.
Gamitin ang puso.
Ganoon din ang gagawin nila kay Jiro kapag nagkamali sila.
Kaya huminga siya nang mabagal.
At gumapang sa dilim.
—
Makitid ang lagusan.
Minsan, kailangan niyang yumuko hanggang halos dumampi ang mukha niya sa tubig.
Minsan, kailangan niyang sumiksik sa pagitan ng kahoy at ugat.
Sa itaas, humihina ang mga boses.
Sa harap, lumalakas ang tunog ng ilog.
Ibig sabihin, papalapit siya sa labasan.
Habang gumagapang, bumalik sa isip niya ang unang beses na narinig niya ang pangalan ni Jiro.
Hindi sa balita.
Hindi sa Washington feed.
Hindi sa usap ng Rueda.
Bata pa siya noon.
Nasa lumang bahay sa Project 4.
Nasa mesa si Miguel.
Katabi si Gabriel Serrano.
May mapa ng Quezon City.
May litratong nakataob.
At may isang linyang hindi niya kailanman nakalimutan.
“Kapag nabuhay ang batang iyon, may pag-asa pa.”
Tinanong noon ni Dan ang ama.
“Sinong bata?”
Hindi sumagot si Miguel.
Si Gabriel ang tumingin sa kanya.
“Hindi mo kailangang malaman ang pangalan.”
Pero nalaman din niya.
Pagkalipas ng ilang taon.
Mula kay Agnes Velasco.
“Jiro.”
Isang pangalang parang karaniwan lang.
Pero sa network nila, hindi sinasabi nang basta-basta.
Hindi dahil banal.
Kundi dahil delikado.
Bawat pagbanggit, posibleng may makarinig.
Bawat record, posibleng may sumunod.
Kaya lumaki si Dan na alam ang papel niya.
Siya ang mauunang makita.
Siya ang maling litrato.
Siya ang pangalang ipapahanap.
Siya ang taong hahabulin para hindi maabot ang batang nasa Tatalon.
Noon, inakala niyang sapat na iyon.
Mali pala.
Hindi lang kailangang mabuhay si Jiro.
Kailangan nitong maintindihan kung bakit siya nabuhay.
—
May liwanag sa unahan.
Maliit.
Parang hiwa sa dilim.
Bumilis ang kilos ni Dan.
Paglabas niya, nasa ilalim siya ng tulay na kawayan sa gilid ng ilog.
Madilim ang paligid.
May palayan sa kaliwa.
May makitid na daan sa kanan.
At sa ilalim ng tulay, may nakatali na maliit na bangka.
Walang makina.
Sagwan lang.
Tama.
Tahimik na ruta.
Hindi mabilis.
Pero hindi maririnig.
Sumakay siya.
Inalis ang tali.
Dahan-dahan siyang sumagwan.
Walang ilaw.
Walang makina.
Walang tunog maliban sa tubig.
Sa likod, mula sa direksyon ng kubo, may mga boses.
May flashlight.
May sigaw.
“Search the river!”
Napabuntong-hininga si Dan.
Nahanap nila ang trapdoor.
O nahulaan nila ang ruta.
Mas mabilis sila ngayon.
Mas malapit.
Sumagwan siya nang mas maingat.
Hindi sobrang lakas.
Kapag sobrang lakas, lalakas ang lagaslas.
Kailangan tahimik.
Kailangan kontrolado.
Parang buong buhay niya.
Takbo, pero hindi halata.
Takot, pero hindi kita.
—
Pagliko ng ilog, may nakita siyang maliit na bangka sa harap.
May tao.
Nag-freeze si Dan.
Pero narinig niya ang sipol.
Dalawang maikli.
Isang mahaba.
Signal ng network.
Sumagot siya.
Isang maikli.
Dalawang mahaba.
Lumapit ang bangka.
Nandoon si Mang Raul.
Basang-basa ang damit.
May dugo sa gilid ng labi.
Pero buhay.
“Akala ko nahuli ka,” sabi ni Dan.
“Akala rin nila.”
Umabot si Mang Raul ng kamay.
“Lipatan.”
Lumipat si Dan sa bangka nito.
Mas maliit.
Mas mababa.
Halos dumikit sa tubig.
“Nasaan ang tricycle?”
“Iniwan ko sa kanila.”
“Nasundan ka?”
“Syempre.”
Napatingin si Dan.
Napangisi si Mang Raul.
“Kaya hindi tayo doon dadaan.”
Hinila niya ang maliit na bangka sa gilid.
Sa ilalim ng lumang trapal, may nakatagong sasakyan.
Hindi kotse.
Hindi motor.
Isang lumang sidecar na kinabitan ng maliit na makina.
Mukhang basura.
Pero may gulong.
May tangke.
At umaandar.
“Anong klaseng sasakyan ‘yan?”
“Yung klase na hindi hinahanap ng mayayaman.”
Sandaling napaubo ng tawa si Dan.
Pagkatapos, sumakay na siya.
Umandar ang makinang palyado.
Maingay.
Pangit.
Pero mabilis sa putik.
Dumaan sila sa pagitan ng palayan, likod ng mga bahay, gilid ng sapa.
Hindi kalsada.
Hindi ruta sa mapa.
Hindi ruta ng Brennan.
—
“Mang Raul.”
“O?”
“May cassette player ka?”
“Sa safe point.”
“Saan?”
“Hindi mo magugustuhan.”
“Saan nga?”
“Lumang police outpost.”
Napalingon si Dan.
“Police?”
“Abandonado.”
“Sigurado ka?”
“Walang pulis. Pero may kuryente.”
Mas okay na iyon.
Kailangan nilang marinig ang tape.
Hindi para dagdagan ang gulo.
Kundi para linawin kung ano ang dapat dalhin kay Jiro.
Dahil hindi na sapat na dala niya ang lihim.
Kailangan alam niya kung alin ang dapat unang sabihin.
At alin ang pwedeng ikamatay ng bata kapag mali ang oras.
—
Makalipas ang ilang minuto, pumasok sila sa abandonadong outpost sa gilid ng lumang kalsada.
Kupas ang pintura.
Basag ang bintana.
May lumang mesa.
May electric fan na hindi gumagana.
May maliit na cassette player sa ilalim ng drawer.
“Bakit may ganyan dito?” tanong ni Dan.
“Hindi lang ikaw ang may taguan.”
Hindi na nagtanong si Dan.
Isinalang niya ang tape.
Sandali itong umingit.
Pagkatapos, may static.
Mahaba.
Mabigat.
At narinig nila ang boses ni Gabriel Serrano.
Mas bata kaysa sa video na nakita nina Claire, Ariel, at Jiro.
Pero siya iyon.
Sigurado.
“Kung naririnig mo ito, Daniel, ibig sabihin hindi sapat ang papel.”
Napaupo si Dan.
Nagpatuloy ang boses.
“Ang liham ay para linawin kung bakit mahalaga si Jiro.”
“Ang tape ay para sabihin kung sino ang unang nagbukas ng pinto.”
Static.
Pagkatapos, bumalik ang boses.
“Hindi ang Brennan ang unang naglabas kay Jiro sa publiko.”
Nanigas si Dan.
Napatingin si Mang Raul.
“May nauna.”
Tahimik.
“Bago gumalaw ang Brennan sa Washington.”
“Bago nila subukang kunin si Nicole sa Tatalon.”
“Bago nila sunugin ang kampanaryo.”
“May isang taong nagtulak para makita ng mundo ang anak ni Claire.”
Tumigil ang tape.
Static.
Pagkatapos, nagpatuloy ang boses ni Gabriel.
“Hanapin ninyo kung sino ang unang nagsabi kay Alice Garoche tungkol sa hapunan.”
Nanikip ang dibdib ni Dan.
Alice Garoche.
Yung Senate beat reporter.
Yung nakarating sa welcome dinner sa La Vista kasama si Melissa mula Tatalon.
Yung nagsulat ng exclusive na nagpasabog ng balitang may anak pala si Claire.
Akala nila aksidente.
Akala nila may nakapuslit na reporter.
Akala nila tsismis lang na lumaki.
Hindi pala.
May nagtulak.
May nagbukas ng pinto.
May naglabas kay Jiro sa publiko.
At ayon kay Gabriel, hindi iyon unang galaw ng Brennan.
May ibang ugat.
Mas malapit sa Pilipinas.
Mas malapit sa lumang mundo ni Claire.
Nagpatuloy ang tape.
“Kapag lumabas ang bata, gagalaw ang Brennan.”
“Kapag gumalaw ang Brennan, mapipilitang lumabas ang Rueda.”
“Kapag lumabas ang Rueda, mapipilitang pumili si Jiro.”
Static ulit.
Mas mahaba.
Pagkatapos, boses ni Gabriel.
“May naiwan si Luis.”
Nanigas si Dan.
Luis De Dios.
Ama ni Claire.
Yung lalaking malaking dahilan kung bakit kinailangang itago si Jiro.
Yung lalaking hindi tatanggap sa ama ni Jiro dahil hindi niya kontrolado.
Yung lalaking patay na.
Pero hindi ibig sabihin patay na ang mga utos.
Hindi ibig sabihin nawala na ang mga tao.
Hindi ibig sabihin wala nang naiwan.
“Hindi ito Brennan,” sabi ni Gabriel sa tape.
“Hindi ito Rueda.”
“Hindi ito De Dios sa pangalan.”
“Pero nagsilbi ito kay Luis.”
“Matagal.”
“Tahimik.”
“At nang mamatay si Luis, hindi natapos ang bilin.”
Napahawak si Dan sa mesa.
“Bilin?” bulong niya.
Sa tape, parang sumagot si Gabriel.
“Kapag umabot sa edad ang bata, ilabas siya.”
“Hindi para patayin agad.”
“Kundi para pilitin ang lahat na gumalaw.”
Click.
Tumigil ang tape.
Tapos.
Walang nagsalita.
Sa maliit na outpost, biglang parang masikip ang hangin.
Mas malinaw na ngayon.
Hindi nagkataon ang pagdating ni Alice Garoche sa welcome dinner.
Hindi lang tsismis ang naglabas kay Jiro.
May gumalaw mula sa lumang makina ni Luis De Dios.
Ang layunin, hindi simpleng eskandalo.
Layunin nitong ilabas si Jiro sa taguan.
Pilitin si Claire na umamin.
Pilitin si Ariel na bumalik.
Pilitin ang Brennan na lumantad.
At ngayon, nasa gitna nito si Jiro.
Hindi dahil gusto niya.
Kundi dahil may mga matatandang lalaki, patay at buhay, na ginawang larangan ang buhay niya bago pa niya maintindihan ang sariling pangalan.
—
Tumayo si Dan.
Kinuha ang tape.
Binalot sa panyo.
“Mang Raul.”
“O?”
“Kailangan makarating ito kina Jiro.”
“Kay Monching?”
“Hindi sa karaniwang linya.”
“Kay Ariel?”
“Pakikinggan ng Brennan.”
“Kay Claire?”
“Posibleng minamanmanan pa rin ng naiwan ni Luis ang mundo niya.”
“Kung ganoon kanino?”
Huminga si Dan.
Dito kailangang maging malinaw.
Hindi niya pupuntahan si Esther.
Hindi niya kayang puntahan si Esther dahil nasa Amerika ito kasama nina Jiro, Claire, at Ariel matapos ang paglikas mula Scarsdale papuntang Washington.
Hindi rin niya pwedeng basta tawagan si Esther.
Masyadong delikado ang linya.
Pero kailangan niya ang pangalan ni Esther.
Kailangan niya ang alaala ni Esther.
Kailangan niya ang katotohanang hawak ni Esther.
“Kay Jiro,” sabi ni Dan.
“Pero kailangan dumaan sa bagay na si Jiro lang at si Esther ang makakaintindi.”
Napakunot ang noo ni Mang Raul.
“Ano?”
Inilabas ni Dan ang litrato.
Si Esther.
Mas bata.
May karga na sanggol.
Si Jiro.
“Kapag nakita niya ito, makikinig siya.”
“Kapag nakita ni Esther ito, malalaman niyang hindi ito gawa-gawa.”
“Hindi ito Brennan.”
“Hindi ito pananakot.”
“Totoo ito.”
Tahimik si Mang Raul.
Ngayon niya naintindihan.
Hindi si Esther ang pupuntahan.
Si Esther ang magiging patunay.
Ang larawang iyon ang tatawid sa takot, security, duda, at distansya.
Dahil kahit gaano kalaki ang Rueda.
Kahit gaano katalino si Vega.
Kahit gaano katapang si Claire.
May isang bagay na si Jiro lang ang lubos na makakaramdam.
Ang buhay niya kay Esther.
—
Sa labas, may tumunog.
Hindi makina.
Hindi yabag.
Cellphone.
Hindi kay Dan.
Hindi kay Raul.
Nasa ibabaw ng lumang mesa.
Isang lumang keypad phone na hindi nila napansin kanina.
Umiilaw.
Tumatawag.
UNKNOWN NUMBER.
Nagkatinginan sila.
Hindi gumalaw si Mang Raul.
Dahan-dahang kinuha ni Dan ang phone.
Sinagot.
Hindi siya nagsalita.
Sa kabilang linya, may boses ng lalaki.
Matanda.
Mahina.
Pero buhay.
“Daniel.”
Nanigas si Dan.
“Pa?”
Si Miguel Serrano.
Buhay.
At sa unang pagkakataon ngayong gabi, hindi siya ang tumatakbo.
Siya ang tinatawagan.
“Makinig ka,” sabi ni Miguel.
“Wala kang oras.”
Humigpit ang hawak ni Dan sa phone.
“Nasa kanila ka ba?”
“Hindi pa.”
“Ano ibig sabihin ng hindi pa?”
“May nahanap sila.”
“Ano?”
Tahimik si Miguel.
Pagkatapos, sinabi niya ang linyang lalong nagpabigat sa lahat.
“Yung taong naiwan ni Luis.”
Nanlamig si Dan.
“Sino?”
Sa kabilang linya, mahina ang hinga ni Miguel.
Pagkatapos, sinabi nito:
“Si Melissa.” /Itutuloy sa susunod na kabanata