Kabanata 103: Ang liham ni Gabriel
Hindi na tinanong ni Mang Raul kung bakit kailangang dumaan sa Lingayen.
Sa loob ng tricycle, tahimik si Dan.
Sa likod nila, nandoon pa rin ang ilaw ng sasakyan.
Malayo.
Pero hindi nawawala.
Masyadong pareho ang bilis.
Masyadong maingat ang agwat.
Hindi ito kasabay lang sa daan.
Buntot ito.
“Isa sa likod,” sabi ni Mang Raul habang nakatingin sa maliit na side mirror.
“May isa pa sa unahan.”
Napatingin si Dan.
Sa dulo ng kalsada, may puting van.
Mabagal ang takbo.
Masyadong mabagal.
Parang hinihintay sila.
“Hindi sila taga-rito,” sabi ni Mang Raul.
“Oo.”
“Brennan?”
Hindi agad sumagot si Dan.
Hinawakan niya ang envelope sa loob ng shirt niya.
PARA KAY JIRO, KUNG DUMATING ANG PANAHON.
“Brennan,” sabi niya.
Hindi na kailangang dagdagan.
Sapat na ang pangalan.
Sapat na ang bigat.
Sapat na ang habol mula Bolinao.
—
Lumapit sila sa puting van.
Sa kanan, palayan.
Sa kaliwa, makitid na daan papasok sa lumang bahagi ng palengke.
Sa likod, papalapit na rin ang itim na sasakyan.
“Dan,” sabi ni Mang Raul.
“Handa ka?”
“Hindi.”
“Good.”
Napatingin si Dan.
“Kapag sinabi mong handa ka, ibig sabihin nagsisinungaling ka.”
Sandaling napangiti si Dan.
Mabilis na nawala.
Dahil biglang bumukas ang likod ng puting van.
Dalawang lalaki.
Madilim ang suot.
Walang sigaw.
Walang babala.
Isa sa kanila, may hawak na baril.
“Raul!”
Kinabig ni Mang Raul ang tricycle pakaliwa.
Sumayad ang gulong sa gilid ng kalsada.
Halos tumagilid ang tricycle.
Pumutok ang baril.
Isa.
Dalawa.
Tumama ang bala sa bubong.
TIK!
TIK!
Niyuko ni Dan ang ulo.
Pero hindi niya binitawan ang envelope.
Hindi iyon pwedeng mawala.
Hindi iyon pwedeng makuha.
Hindi iyon pwedeng mauna sa kamay ng Brennan.
“Palengke!” sigaw niya.
Kinabig ni Mang Raul ang manibela papasok sa makitid na daan.
Sumigaw ang mga tao.
May nagbagsakan na gulay.
May natumbang kahon ng isda.
May batang umiyak.
Pero hindi huminto ang tricycle.
Sa likod, hindi kasya ang van.
Pero bumaba ang mga lalaki.
Tumakbo sila.
—
Pagdating sa likod ng palengke, huminto si Mang Raul sa tabi ng lumang bodega.
“Dito.”
Bumaba si Dan.
Bago siya tumakbo, hinawakan siya ni Mang Raul sa braso.
“Pag nakita mo si Esther…”
Napatingin si Dan.
“Sabihin mo, tama si Agnes.”
“Sa alin?”
“Siya lang ang kayang magpatahan sa batang iyon.”
Tahimik.
Alam ni Dan kung sinong bata ang tinutukoy.
Si Jiro.
Yung batang lumaki sa Tatalon.
Yung batang inabot kay Esther.
Yung batang hindi dapat makita ng Brennan.
Yung batang ngayon ay unti-unti nang nalalaman kung bakit siya itinago.
Tumango si Dan.
“At kung makita mo si Jiro,” dagdag ni Mang Raul.
“Sabihin mo, hindi siya nag-iisa kahit noong akala niya iniwan siya ng mundo.”
Hindi nakasagot si Dan.
Tumakbo na siya.
—
Pumasok siya sa likod ng palengke.
Hindi sa pangunahing daan.
Hindi sa maliwanag.
Dumaan siya sa pagitan ng mga saradong tindahan.
Sa gilid ng meat section.
Sa likod ng karinderya.
Sa ilalim ng basang trapal.
Naririnig niya ang yabag sa likod.
Dalawa.
Baka tatlo.
Mabilis.
Sanay.
Hindi sila ordinaryong goons.
Hindi sila pulis.
Field men.
Yung klase ng taong ipinapadala ng pamilyang kayang gumalaw sa Tatalon, maghanap kay Nicole, magsunog ng kampanaryo, at magpadala ng mensahe hanggang Washington.
Brennan.
Lumiko si Dan sa kaliwa.
May maliit na pinto sa likod ng isang tindahan ng tuyong isda.
Halos natatakpan ng trapal.
Pumasok siya.
Sa loob, madilim.
Amoy asin.
Amoy kahoy.
Amoy lumang papel.
May matandang babae sa likod ng mesa.
Hindi ito nagulat.
“Late ka,” sabi nito.
“May sumunod.”
“Alam ko.”
Tumayo ang babae.
Binuksan ang kahon sa ilalim ng mesa.
Inilabas ang isang lumang pouch.
Kayumanggi.
Kupas.
May tali.
Sa harap, may maliit na marka.
Parehong simbolo ng singsing.
Parehong simbolo ng hatch sa kampanaryo.
Parehong simbolo sa pendant na suot ni Dan.
“Si Agnes ang nag-iwan niyan,” sabi ng babae.
Nanigas si Dan.
“Agnes Velasco?”
“Oo.”
“Bago niya dinala ang singsing sa Tatalon?”
Tumango ang matanda.
“Matagal bago iyon.”
Tahimik.
Mas malinaw ngayon.
Hindi lang messenger si Agnes.
Hindi lang siya matandang babaeng naghatid ng sulat kay Jiro.
Isa siya sa huling gumalaw sa network nina Arturo, Gabriel at Miguel.
Isa siya sa dahilan kung bakit umabot ang singsing sa tamang bata.
“May bilin siya?” tanong ni Dan.
“Meron.”
Tinulak ng matanda ang pouch papunta sa kanya.
“Kapag hinanap mo ito, ibig sabihin bukas na ang singsing.”
Huminga si Dan.
“At kapag bukas na ang singsing…”
Hindi na tinuloy ng matanda.
Pareho nilang alam.
Hindi na lihim ang lihim.
—
May yabag sa labas.
Mabilis.
Palapit.
Tinulak ng matanda si Dan papunta sa likod na pinto.
“Umalis ka na.”
“Lola—”
“Hindi ako ang kailangan nila.”
“Pero alam nilang may nakuha ako dito.”
“Alam nila.”
Tumingin ito sa kanya.
Matigas ang mata.
“Pero hindi nila alam kung ano.”
Doon tumigil si Dan.
Tama.
Iyon ang puhunan nila.
Hindi lakas.
Hindi armas.
Kundi kalituhan.
Matagal nang ginamit si Jose Daniel bilang takip.
Bilang maling direksyon.
Bilang pangalan na mauuna sa listahan ng kalaban.
Ngayon, kailangan niyang gawin ulit ang papel na iyon.
Pero sa sariling paraan.
Kinuha niya ang pouch.
Tumakbo palabas sa likod.
Sa labas, narinig niya ang boses ng isang lalaki.
“Where is he?”
English.
Kalmado.
Malamig.
Hindi galit.
Mas delikado.
Brennan nga.
—
Sumiksik si Dan sa pagitan ng dalawang pader.
Makitid.
Halos sumayad ang balikat niya.
Sa dulo, may kanal.
Tumalon siya.
Sumakit ang tuhod niya.
Pero hindi siya tumigil.
Pagdating niya sa lumang paradahan ng jeep, may jeep na nakaandar.
Walang pasahero.
May driver sa loob.
Gising.
Naghihintay.
Binuksan nito ang pinto.
“Dan.”
Sumakay siya.
“Nasaan si Raul?”
“Ililihis sila.”
“May ilan?”
“Lima ang nakita ko.”
“May local?”
Umiling ang driver.
“Wala. Pero marunong silang magmukhang local.”
Tumango si Dan.
Yun ang mas nakakatakot.
Hindi kailangan ng Brennan na magmukhang dayuhan.
Kaya nilang magpanggap na kapitbahay.
Kaya nilang makalapit sa bakery sa Tatalon.
Kaya nilang hanapin si Nicole.
Kaya nilang magpakalat ng tao sa simbahan.
Kaya nilang magpadala ng tahimik na sasakyan sa beach sa Bolinao.
At kung kaya nilang gawin iyon—
Kaya rin nilang subukan abutin si Esther.
“May line kay Monching?” tanong ng driver.
“Wag.”
Napatingin ang driver.
“Hindi safe?”
“Hindi natin alam kung safe.”
Inilabas ni Dan ang pouch.
“Kaya hindi ito idadaan sa tawag.”
—
Habang umaandar ang jeep, binuksan ni Dan ang pouch.
Hindi dapat.
Masyadong maalog.
Masyadong delikado.
Pero wala nang oras.
Sa loob, may tatlong bagay.
Isang maliit na cassette tape.
Isang lumang litrato.
Isang manipis na papel na nakatiklop.
Inuna niya ang litrato.
At nanlamig siya.
Nasa larawan si Esther.
Mas bata.
Nakaupo sa gilid ng lumang simbahan.
Katabi si Agnes Velasco.
At sa kandungan ni Esther—
Isang sanggol.
Si Jiro.
Sa likod ng litrato, may sulat.
ESTHER ACCEPTED THE CHILD WITHOUT ASKING WHO WOULD KILL HIM.
PROTECT HER TOO.
Matagal na nakatitig si Dan.
Dito lalong luminaw ang isang bagay na matagal nang nasa harap nila.
Si Esther hindi napili dahil nagkataon.
Hindi rin siya ginawang kasangkapan.
Pinagkatiwalaan siya.
Dahil noong dinala sa kanya ang sanggol, tinanggap niya.
Hindi niya hinanap ang apelyido.
Hindi niya hiningi ang yaman.
Hindi niya ipinagpalit ang lihim.
Pinalaki niya si Jiro bilang anak.
Sa barung-barong.
Sa Tatalon.
Sa buhay na walang private jet, walang security convoy, walang pangalan ng Rueda o De Dios.
At iyon mismo ang dahilan kung bakit naging mahirap kontrolin si Jiro.
Lumaki siyang walang hinahabol na trono.
Walang utang sa kapangyarihan.
Walang alam sa kayamanan.
Pero marunong magmahal.
Marunong mahiya.
Marunong kumapit sa tao.
Iyon ang hindi kayang bilhin ng Brennan.
—
Binuksan ni Dan ang papel.
Sulat-kamay ni Gabriel Serrano.
Maikli.
Pero bawat linya, parang kutsilyo.
Dan,
Kapag binuksan mo ito, ibig sabihin gumalaw na ang batang dapat mabuhay.
Huwag mong gawing komplikado ang katotohanan.
Ikaw ang takip.
Si Miguel ang tagabantay.
Si Esther ang tahanan.
Si Claire ang dugo ng bayan.
Si Ariel ang dugo ng Rueda.
At si Jiro ang batang nabuo sa gitna ng mga mundong pinaghihiwalay ng Brennan.
Kaya siya ang takot nila.
Hindi dahil hawak niya ang kayamanan.
Hindi dahil hawak niya ang mapa.
Kundi dahil kapag nalaman niya kung sino siya, kaya niyang pagdugtungin ang mga taong hindi nila kayang bilhin.
Natigil si Dan sa pagbabasa.
Sa wakas, malinaw.
Hindi magic ang pangalan ni Jiro.
Hindi basta code.
Hindi basta hidden heir.
Si Jiro ang buhay na dugtong.
Claire.
Ariel.
Esther.
Tatalon.
Rueda.
De Dios.
Serrano.
Velasco.
Yung mundo ng mahirap.
Yung mundo ng kapangyarihan.
Yung mundo ng lumang tagapag-ingat.
At yung mundong gustong kontrolin ng Brennan.
Sa kanya nagtatagpo.
Kaya siya mahalaga.
Kaya siya delikado.
Kaya hindi siya pwedeng lumaki sa mansyon.
Kung lumaki siya bilang Rueda, baka nabili siya ng yaman.
Kung lumaki siya bilang De Dios, baka naipit siya sa politika.
Pero lumaki siya kay Esther.
Kaya hindi siya pag-aari ng kahit sino.
—
Biglang pumreno ang jeep.
Napahawak si Dan sa upuan.
“Ano?”
Sa unahan, may dalawang kotse na nakaharang.
Apat na lalaki.
Isa sa gitna ng daan.
May hawak na baril.
Sa likod, may sasakyan ding papalapit.
Naipit sila.
“Back up,” sabi ni Dan.
“May nasa likod.”
Tumingin siya sa side mirror.
Tama.
“May exit?”
“Wala.”
Tumingin si Dan sa gilid.
May palayan.
Madilim.
Putikan.
Mababa ang bakod.
“Meron.”
“Hindi exit ‘yan.”
“Ngayon, exit ‘yan.”
Bago pa makasagot ang driver, bumaba si Dan.
May sumigaw.
“Stop!”
Pumutok ang baril.
Isa.
Dalawa.
Tumalon si Dan sa mababang bakod.
Bumagsak siya sa putik.
Nadulas.
Tumayo.
Tumakbo ulit.
Sa likod, may sumunod.
Naririnig niya ang yabag nila sa tubig.
Naririnig niya ang mura.
Naririnig niya ang utos.
“Alive! We need him alive!”
Doon mas kumirot ang dibdib ni Dan.
Hindi siya gustong patayin.
Mas masama.
Gusto nila siyang buhay.
Dahil gagamitin siya.
Pain.
Mensahe.
Patibong.
Para kay Jiro.
—
Tumakbo siya sa gitna ng palayan.
Mabigat ang putik.
Bawat hakbang, parang hinihila siya pababa.
Pero hindi siya tumigil.
Sa harap, may maliit na kubo.
May ilaw.
Mahina.
Isang lampara.
Doon.
Doon ang susunod na taguan.
Paglapit niya, bumukas ang pinto.
Isang babae ang lumabas.
May hawak na lumang shotgun.
Hindi siya nagtanong.
Itinaas lang niya ang baril.
Pinaputok sa hangin.
BOOM!
Huminto ang mga humahabol.
Hindi dahil sa takot lang.
Kundi dahil sa ingay.
Gigising ang buong sitio.
May sisilip.
May tatawag.
May magvi-video.
At ang Brennan, gaano man kayaman, ayaw sa sobrang daming mata.
“Pasok!” sigaw ng babae.
Sumugod si Dan sa loob.
Isinara agad ang pinto.
Hingal siya.
Putikan ang pantalon.
May gasgas ang braso.
Pero buo pa ang envelope.
Buo pa ang pouch.
Buo pa ang litrato.
Buo pa ang tape.
“May labasan sa likod?” tanong niya.
“Meron.”
“Saan?”
“Sa ilog.”
“Sino naghanda?”
Tumingin ang babae sa kanya.
“Si Miguel.”
Tahimik.
Ibig sabihin, matagal na itong ruta.
Hindi imbento.
Hindi suwerte.
Hindi biglang lusot.
Plano ito ng mga tagabantay.
Plano ng mga taong alam na darating ang araw na kailangan tumakbo ni Dan.
—
Binasa ni Dan ang huling bahagi ng liham ni Gabriel.
Kapag nabasa ito ni Jiro, huwag ninyong itago sa kanya ang sakit.
Kailangan niyang malaman na hindi siya iniligtas para tumakas.
Iniligtas siya para pumili.
Pumili.
Doon bumigat ang papel sa kamay ni Dan.
Hindi pala iningatan si Jiro para maging hari.
Hindi para maghiganti.
Hindi para maging armas ng Rueda.
Hindi para maging panangga ni Claire.
Hindi para maging tagapagmana lang.
Iningatan siya para sa araw na kailangan niyang pumili.
Kung sino siya.
Kung sino ang papanigan niya.
Kung anong klaseng kapangyarihan ang tatanggapin niya.
At kung kanino niya ito gagamitin.
Sa labas, may kumatok.
Tatlong beses.
Tok.
Tok.
Tok.
Nanigas si Dan.
Hindi niya alam kung si Adrian Brennan iyon.
Hindi niya pa ito nakikita.
Pero alam niya ang tunog.
Itinuro ni Miguel noon.
Tatlong mabagal na katok.
Hindi para pumasok.
Para ipaalam na nakita ka na nila.
Tok.
Tok.
Tok.
Humigpit ang hawak ni Dan sa liham.
Sa kabilang panig ng pinto, may boses na nagsalita.
Kalmado.
Malinis.
English.
“Jose Daniel.”
Huminga si Dan nang mabagal.
Sa likod ng bahay, bumukas ang maliit na trapdoor sa sahig.
Lumabas ang amoy ng tubig-ilog.
May ruta pa.
May ilang segundo pa.
At sa kamay niya, hawak niya ang unang sagot na kayang maglinaw ng lahat para kay Jiro. /Itutuloy sa susunod na kabanata