Nag-utos ang International Criminal Court (ICC) Trial Chamber III ng bagong comprehensive medical examination kay dating Pangulong Rodrigo Duterte para matukoy kung fit siyang humarap sa trial na nakatakdang magsimula sa November 30.
Nahaharap si Duterte sa ICC charges kaugnay ng alleged crimes against humanity na iniuugnay sa kanyang anti-drug campaign.
Sa June 12 decision, muling in-activate ng chamber ang parehong multidisciplinary medical panel na sumuri kay Duterte noong pre-trial phase. Binubuo ang panel ng experts sa forensic psychiatry, geriatric and behavioral neurology, at neuropsychology.
Ayon sa ICC, nakatakdang tumakbo ang trial hearings araw-araw mula Lunes hanggang Biyernes, sa blocks na dalawa hanggang apat na linggo.
Hiniling ng defense team ang evaluation noong May 25, kahit dati nang nalamang fit si Duterte para sa pre-trial proceedings noong January. Giit ng depensa, ang kanyang “condition continues to deteriorate and will need more fully to be reviewed before any trial may commence”.
Hindi tinutulan ng prosecution ang muling pag-activate sa original medical panel.
Sa public redacted decision, binigyang-diin ni Presiding Judge Joanna Korner na ang fitness to stand trial ay bahagi ng karapatan ng akusado sa fair trial.
“The concept of ‘fitness to stand trial’ must be viewed as an aspect of the broader notion of fair trial which is rooted in the idea that whenever the accused is, for reasons of ill health, unable to meaningfully exercise his or her procedural rights, the trial cannot be fair and criminal proceedings must be adjourned until the obstacles cease to exist,” ayon sa Chamber III.
Kabilang sa titingnan ng court ang kakayahan ni Duterte na maintindihan ang charges, sundan ang proceedings, unawain ang evidence, magbigay ng instructions sa counsel, at magpasya kung gagawa ng statement.
Pero nilinaw ng judges na hindi kailangang nasa pinakamataas na antas ang mental capacities ng akusado.
“The threshold is satisfied when an accused possesses these capacities, viewed overall and in a reasonable manner,” saad ng decision.
Hindi rin awtomatikong diskwalipikasyon ang pagkakaroon ng medical condition.
“The question of whether an accused is fit to stand trial does not depend, in and of itself, on whether he or she has particular medical conditions, but whether he or she is able to effectively exercise his or her fair trial rights in the proceedings,” paliwanag ng chamber.
Inatasan ang Expert Panel na gamitin bilang baseline ang December 2025 reports nito para matukoy kung paano nagbago ang kalusugan ni Duterte.
Pinapasuri rin kung kaya niyang tiisin, sa psychological at physical na aspeto, ang full-time trial schedule.
Hiningi rin ng court sa experts na ilahad ang “measures implemented to prevent, anticipate, and address any potential over-reporting or misrepresentation of symptoms”.
Dapat isumite ng medical experts ang findings sa ICC Registry sa August 18. May hanggang August 31 ang parties para magsumite ng observations bago magdesisyon ang Trial Chamber III kung tuloy ang trial sa November 30.
Samantala, pinayagan din ng chamber ang hiling ng defense na baguhin ang contact restrictions kay Duterte at idagdag ang isang tao, na redacted ang pangalan, sa non-privileged contacts list.
Papayagan ang komunikasyon sa ilalim ng mga kondisyong dati nang itinakda ng court.
Hindi tinutulan ng prosecution ang request, basta manatiling epektibo ang current contact restrictions regime. Sinabi rin ng ICC Registry na wala itong concern at kaya nitong i-monitor ang communications.
Ayon sa chamber, may karapatan ang detainees na makipag-ugnayan sa family members at iba pang tao, tumanggap ng visits, at magpanatili ng correspondence.
“The Chamber however, notes that, these rights are not absolute and may be subject to restrictions if such contact, inter alia,‘[c]ould prejudice or otherwise affect the outcome of the proceedings against a detained person, or any other investigation’, or ‘[i]s a threat to the protection of the rights and freedom of any person.’”
Sinabi ng judges na walang naiulat na violations si Duterte sa ilalim ng existing restrictions at walang objections mula sa prosecution at victims’ representatives.
Pero kahit pinayagan ang modification, ipinag-utos pa rin ng chamber na manatili ang kasalukuyang contact restrictions dahil hindi nagbago ang mga dahilan kung bakit ito ipinatupad. /Bistado