Proseso ng paghilom.
Ganyan inilarawan ng isang Roman Catholic bishop at isang mambabatas ang impeachment proceedings laban kay Vice President Sara Duterte, habang naghahanda ang House of Representatives sa botohan para sa transmittal ng Articles of Impeachment sa Senate.
Sa magkahiwalay na pahayag, sinabi nina Kidapawan Bishop Jose Colin Bagaforo at House Committee on Higher and Technical Education Chair at Tingog Party-list Rep. Jude Acidre na hindi persecution ang impeachment, kundi bahagi ng constitutional process para sa accountability.
“Impeachment is not persecution. It is a constitutional and democratic process designed precisely to ensure that public officials entrusted with immense power remain accountable to the people,” ani Bagaforo.
“Why should anyone fear due process?” tanong pa ng obispo.
Ayon kay Acidre, tama ang punto ni Bagaforo dahil ang impeachment ay dapat tingnan bilang proseso ng paghahanap ng sagot at paghilom sa public distrust.
“Tama po si Bishop Bagaforo. In a democracy, transparency is not a weakness. Accountability is not political harassment. Justice is not destabilization. Ang impeachment process po actually ay proseso ng paghilom, proseso ng paghanap ng sagot, ng liwanag,” ani Acidre.
Umuusad ang impeachment case matapos ang ilang linggong clarificatory hearings at presentasyon ng documentary at testimonial evidence sa House. Sa Article I ng Articles of Impeachment, inaakusahan si Duterte ng culpable violation of the Constitution, graft and corruption, at betrayal of public trust kaugnay ng alleged misuse, misappropriation, at irregular liquidation ng P612.5 million confidential funds sa Office of the Vice President at Department of Education.
Kasama sa Article I ang P125 million disbursement noong late 2022, questionable liquidation reports, alleged use of unauthorized intermediaries, Commission on Audit disallowances, NBI handwriting findings, at PSA verification issues sa mga pangalang nakalista sa acknowledgment receipts.
“Kung may sugat sa tiwala ng tao, doon iyon nagsimula. Pera ng bayan ang pinag-uusapan dito. Kapag may tanong sa confidential funds at hindi masagot nang diretso, lalong lumalala ang sugat ng publiko,” ani Acidre.
Giit ni Acidre, hindi nakakatulong ang pagliban ni Duterte sa public hearings kung saan may pagkakataon sana siyang sagutin nang direkta ang mga alegasyon.
“Hindi nakagagaling ang pag-iwas. Hindi nakagagaling ang pagkawala sa hearing habang dumarami ang tanong. Lalong lumalalim ang sugat kapag walang humaharap at walang nagpapaliwanag,” sabi niya.
Sa Article II, nakalatag ang allegations of unexplained wealth, kabilang ang alleged increase sa declared net worth ni Duterte mula P7.25 million noong 2007 hanggang P88.51 million noong 2024, sa kabila ng estimated lawful income na humigit-kumulang P30 million sa parehong period. Kasama rin dito ang alleged P6.77 billion in covered and suspicious transactions sa Anti-Money Laundering Council records na kinasasangkutan umano ni Duterte at kanyang asawa.
“Hindi maghihilom ang bayan kung may bilyon-bilyong galaw ng pera tapos ang sagot ay katahimikan o technicality. Tapos ang pagsagot laging sa press release at press conference, kung saan hindi under oath ang mga nagsasalita. Kailangan ng taumbayan ng malinaw na paliwanag, hindi malabong depensa,” ani Acidre.
Tinutukan naman ng Article III ang alleged bribery at cash envelopes na umano’y ipinamigay sa Department of Education officials. Ang Article IV ay tungkol sa allegations of grave threats, inciting to sedition, at alleged assassination plot laban kina President Ferdinand Marcos Jr., First Lady Liza Araneta-Marcos, at dating Speaker Ferdinand Martin G. Romualdez.
“Only the evil fear the cleansing power of valid and thorough investigations and trials,” ani Acidre.
“Kapag malinis ang konsensya mo, hindi mo katatakutan ang proseso. Ang matatakot lang sa masusing imbestigasyon ay iyong may ayaw ipakita sa liwanag,” dagdag niya.
Nanawagan naman si Bagaforo na hayaang dumaan sa pagsusuri ang ebidensya at lumabas ang katotohanan.
“Let evidence be examined. Let truth emerge. Let justice prevail,” ani Bagaforo. “Accountability is not political harassment. Justice is not destabilization,” dagdag niya.
“Kung gusto nating maghilom bilang bansa, huwag nating pigilan ang proseso. Hayaan nating umusad ang katotohanan. Doon lang babalik ang tiwala, doon lang liliwanag ang pananagutan,” ani Acidre. /Bistado