Umabot na sa hindi bababa sa 32 ang patay matapos yanigin ng magnitude 7.8 na lindol ang southern Philippines nitong Lunes ng umaga, habang mahigit 200 ang nasugatan at libo-libong residente ang lumikas dahil sa tsunami warning, landslides, gumuhong gusali, at aftershocks.
Naitala ang lindol bandang 7:37 a.m. ngayong araw, June 8, sa karagatang malapit sa Sarangani at General Santos City. Ayon sa Philippine Institute of Volcanology and Seismology (Phivolcs), una itong naiulat bilang magnitude 7 na may lalim na 10 kilometers, bago i-upgrade sa magnitude 7.8 na may lalim na 33 kilometers.
Nagtaas ng tsunami warning sa ilang coastal areas, kabilang ang Sarangani, Davao Occidental, Tawi-Tawi, Sulu, Basilan, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, Sultan Kudarat, at South Cotabato. Ilang oras matapos ang lindol, inalis ng mga awtoridad ang tsunami warning matapos lumipas ang pangunahing banta.
Sa Sarangani, 17 ang naiulat na namatay, marami dahil sa landslide. Sa Glan, Sarangani, 13 villagers ang nasawi matapos tamaan ng landslide ang mga bahay sa mountainous town, ayon sa local disaster official na si Rene Punzalan. May iba pang nasawi dahil sa falling debris, damaged mosque, at iba pang pinsala sa South Cotabato, Davao Occidental, Balut Island, at General Santos City.
“It’s a major earthquake,” ani Phivolcs director Teresito Bacolcol, sabay paalala sa publiko na huwag basta bumalik sa damaged buildings at houses dahil maaaring gumuho ang mga ito sa aftershocks.
Sa General Santos City, bumagsak ang ilang gusali at nasira ang mga pangunahing imprastruktura. May video at images na nagpapakita ng mga gumuhong building, kabilang ang isang Jollibee branch. Pansamantala ring isinara ang General Santos airport at 17 domestic flights ang nakansela, ayon sa Civil Aviation Authority of the Philippines.
“Our pickup truck suddenly jerked and I thought we had a flat tire,” ani Office of Civil Defense regional director Rod Sosmeña, na nasa General Santos City nang tumama ang lindol.
“The shaking was very strong and people dashed out of houses into the streets,” dagdag niya.
Sa Davao, sinabi ni regional disaster-response official Ednar Dayanghirang na halos hindi siya makatayo nang lumindol.
Naitala rin ang tsunami waves na umabot sa 1 meter sa ilang coastal areas ng Sultan Kudarat at Sarangani. May 1.4-meter wave na namonitor sa coastal area ng Kiamba, Sarangani. Mas maliliit na alon ang naitala sa Indonesia, Palau, at southern Japan.
Dahil sa lawak ng pinsala, pinakilos ni President Ferdinand Marcos Jr. ang mga ahensya ng pamahalaan. Inatasan niya ang Department of Public Works and Highways (DPWH) na i-assess ang structural integrity ng hospitals, schools, roads, bridges, at public buildings sa quake-hit areas.
Tumungo naman agad sa General Santos City si DPWH Secretary Vince Dizon kasama ang officials mula Office of Civil Defense, Department of Education (DepEd), Department of Social Welfare and Development, at Department of Health para sa on-site assessment.
“We need to conduct the assess first to make sure that all national roads are passable for relief operations, which is the first priority,” ani Dizon.
Inutos din ni Dizon ang agarang pag-aayos ng mga nasirang kalsada at tulay para hindi maantala ang relief operations. Pinamobilisa rin ang heavy equipment ng DPWH para sa clearing operations sa collapsed buildings at debris.
Sa hanay ng pulisya, isinailalim ng Philippine National Police (PNP) sa heightened alert ang police units sa Mindanao. Tutulong ang mga ito sa pag-evacuate, pag-secure ng kritikal na imprastruktura, paglilinis ng mga access route, at pagpapanatili ng kaayusan sa mga evacuation center.
“The safety and security of residents in affected areas remain the PNP’s top priority. The police are ensuring that roads and access routes are clear for rescue teams and that evacuation centers are safe and orderly for displaced residents, particularly in coastal communities under the tsunami warning,” ani PNP chief Gen. Jose Melencio Nartatez Jr.
Pinayuhan din ng PNP ang mga residente na sundin ang mga evacuation instructions, lumipat sa higher ground, at unahin ang kaligtasan.
Sa education sector, mahigit 3.2 million students, 128,000 teachers at personnel, at 6,224 schools ang naapektuhan sa Zamboanga Peninsula, Northern Mindanao, Davao Region, SOCCSKSARGEN, at Caraga, batay sa initial reports ng DepEd.
Nag-activate na ang DepEd ng emergency response mechanisms at nagsasagawa ng rapid assessments at structural safety inspections ng school facilities. Nagpadala rin ang ahensya ng engineers sa affected regions.
“We understand the concern of our parents, teachers, and learners. Kapag ligtas na ang lahat, saka natin ipagpapatuloy ang pag-aaral. Kaligtasan muna ang una,” ani Education Secretary Sonny Angara.
Ayon sa DepEd, maaaring gamitin ang school maintenance and other operating expenses para sa minor repairs hanggang P50,000. Ang major repairs at rehabilitation ay sasagutin sa pamamagitan ng hiwalay na pondo at emergency resources.
Nagpaabot naman ng pakikiramay at alok na tulong ang Japan, France, China, Canada, Germany, European Union, Czech Republic, at Australia.
“I am deeply saddened by reports that the major earthquake that struck off Mindanao in the southern Philippines today has caused damage, including the collapse of buildings,” ani Japanese Minister Sanae Takaichi.
“I extend my heartfelt condolences to all those who lost their lives and to their bereaved families, and my sincere sympathies to all those affected.”
“We stand in solidarity and are ready to assist,” ani Canadian Ambassador David Hartman.
Sa ngayon, nagpapatuloy ang search and rescue, damage assessment, clearing operations, relief distribution, at verification ng casualty figures. Patuloy ding pinapayuhan ang publiko na iwasan ang mga damaged structures, bantayan ang mga aftershock, at sumunod sa abiso ng mga local disaster officials. /Bistado