Handa na ang Commission on Elections (Comelec) at Philippine National Police (PNP) para sa makasaysayang unang parliamentary elections ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) sa Lunes, September 14.
Idineklara ni Comelec Chairperson George Garcia na 100 porsyento nang handa ang poll body, habang inilagay naman ng PNP sa 98 porsyento ang kahandaan nito at nagtalaga ng humigit-kumulang 10,500 pulis para sa election duties hanggang sa bilangan ng mga boto.
“We are 100 percent ready for the election on Monday,” ani Garcia sa isinagawang final testing and sealing ng automated counting machines (ACMs) sa Cotabato City Institute nitong Sabado, September 12.
Aabot sa 2,393,202 rehistradong botante ang inaasahang boboto para sa 80 parliamentary seats na paglalabanan sa halalan.
Pinaalalahanan ni Garcia ang mga botante na i-shade ang oval sa balota sa halip na lagyan ito ng ekis. Kailangang matakpan ang hindi bababa sa 25 porsyento ng oval upang mabasa ito ng makina.
“To the voters, do not mark the oval with an X. The requirement is to shade the oval at least 25 percent (threshold). It is okay if the shading extends slightly beyond the circle,” paalala ni Garcia.
“Also, do not just put a dot; your eyes might see it, but the machine might not. That is why shading is better. Please do not use an X; we need to shade it (oval).”
May ilang problemang nakita ang mga gurong lalahok sa halalan habang sinusubukan ang ACMs, ngunit agad ding nalutas ang mga ito. Ayon kay Garcia, layunin mismo ng testing na matukoy at maitama ang mga problema bago ang election day.
“Our teachers have seen some issues, such as wrong placement of this and that. That is better. This is the purpose of our final testing and sealing so that on Monday, they know what they have to do, as they have already experienced and therefore, they will not have any difficulty on Monday,” ani Garcia.
Nanawagan din siya sa mga kandidato na idaos nang mapayapa ang kanilang huling campaign rally.
“Let us conduct the final campaign rally peacefully. Such gathering is part of the process,” aniya.
Hinimok din ni Garcia ang mga residente na manatiling mapagmatyag bago, habang at matapos ang halalan, lalo na sa posibilidad ng mga insidenteng may kaugnayan sa mga kandidatong hindi tatanggap ng pagkatalo.
“Your Commission on Elections is ready, especially regarding the peace and order situation… However, I would like to tell our fellow citizens in the Bangsamoro that vigilance should not end on Monday. We must remain watchful even after the election, because sometimes, especially those who are unsuccessful, do not accept their defeat. The Comelec is prepared for such events or incidents,” ani Garcia.
Samantala, sinabi ni PNP spokesperson Col. Allen Rae Co sa Saturday News Forum sa Quezon City na 98 porsyento nang handa ang pulisya.
“So all systems go na po ang security preparation and pagkalatag po natin sa BARMM election,” ani Co.
“On our part po, we are deploying a total of around 10,500 specifically just for election duties po,” dagdag niya.
Saklaw ng deployment ang mga pulis na nakatalaga na sa BARMM at mga reinforcement mula sa ibang regional offices at specialized units. Mananatili ang mga tauhan hanggang matapos ang bilangan, bago isaayos ang deployment batay sa pangangailangan.
Full alert ang puwersa ng pulisya sa BARMM, habang umiiral din ang heightened alert sa Regions 9 hanggang 13 hanggang Martes, September 15.
Ipinaliwanag ni Co na ang natitirang dalawang porsyento sa security readiness ay inilaan para sa mga pagbabagong maaaring kailanganin sakaling may umusbong na sitwasyon.
“These are the adjustments to be made for any eventuality po kung ano po mag-develop na situation, yun lang po yun,” aniya.
Wala namang nakikitang potensyal na seryosong banta ang PNP, ngunit patuloy ang risk assessment nito.
“So ngayon as of now we do not see again any potential serious threat,” ani Co. “We classify it according to the threat,” aniya.
Kabilang sa sinusuri ng pulisya ang mga nakaraang election-related incidents, matinding political rivalry at presensya ng mga armadong grupo upang matukoy kung saan kailangan ang karagdagang tauhan at preventive measures.
Patuloy rin ang koordinasyon ng PNP sa Armed Forces of the Philippines, Comelec at mga katuwang sa peace process, kabilang ang Moro Islamic Liberation Front.
“Now, pagdating po dito sa election, we are in constant coordination and cooperation with them para po ipatupad yung mandato natin na to ensure a peaceful and orderly election po,” ani Co.
Mahigpit ding ipatutupad ang gun ban. Susuriin ng mga pulis ang mga dokumento at Comelec authorization ng mga armadong indibidwal bago magsagawa ng naaayon sa batas na police operation.
“So we get the proper information, we get the details, and then we apply or execute lawful police operations,” ani Co. /Bistado