Nairaos ang kauna-unahang regular parliamentary elections sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM), kung saan umabot sa 82.41 porsiyento ang voter turnout sa kabila ng mga insidente ng pamamaril, pagsabog at iba pang karahasan.
Ayon sa pinakahuling tally ng Philippine National Police (PNP), 14 violent incidents ang naitala sa halalan nitong Lunes, September 14, na ikinasawi ng tatlong sibilyan at ikinasugat ng 23 katao, kabilang ang tatlong pulis.
Pinakamarami ang naitala sa Cotabato City, kung saan dalawang shooting incidents ang nagresulta sa tatlong pagkamatay at 18 sugatan.
Dalawang explosion incidents din ang naitala sa Kalanganan at Poblacion 7. Sa insidente sa Kalanganan, ang taong may dalang explosive device ang nag-iisang biktima.
Nagtala rin ang pulisya ng strafing at malicious mischief sa Cotabato City. May iba pang insidente sa Basilan, Maguindanao del Sur, Lanao del Sur, Special Geographic Area (SGA) BARMM at Maguindanao del Norte, ngunit walang naitalang fatalities sa mga ito.
“While there are pockets of security challenges, the BARMM elections were peaceful and orderly in almost all parts of the region. And we attribute this to the dedication and hard work of not only our personnel but all our partners that include the AFP and the Comelec,” ani PNP chief Gen. Jose Melencio C. Nartatez Jr.
Umabot sa 82.41 porsiyento ang voter turnout, mas mataas ng 4.79 percentage points sa 77.62 porsiyentong naitala sa BARMM noong May 2025 midterm elections.
May humigit-kumulang 2.3 milyong registered voters na nakatakdang bumoto sa 5,212 clustered precincts sa 32 parliamentary districts na sumasaklaw sa 105 municipalities at tatlong lungsod.
Pinili ng mga botante ang bubuo sa 80-member Bangsamoro Parliament matapos ang pitong taong transition period sa ilalim ng Bangsamoro Transition Authority (BTA), na nagsimula noong 2019.
Binubuo ang 80 puwesto ng 40 regional party representatives, 32 district representatives at walong sectoral representatives. Kabilang sa sectoral representation ang dalawang puwesto para sa settler communities at tig-isa para sa women, youth, traditional leaders at ulama.
Hindi direktang inihahalal ng mga botante ang chief minister. Ang bagong Parliament ang pipili nito mula sa mga miyembro nito.
“As enshrined in the Bangsamoro Organic Law, this election marks the full exercise of the people’s sovereign will—the formal transition from an interim government to a democratically elected Parliament,” ani Interim Chief Minister Abdulraof Macacua.
Bunga ang parliamentary elections ng Bangsamoro peace process at Republic Act No. 11054 o Bangsamoro Organic Law, na nagtatag sa BARMM at BTA bilang interim government habang inihahanda ang rehiyon para sa regular parliamentary government.
Sa gitna ng mga security incident, inilagay sa Commission on Elections (Comelec) control ang Cotabato City at Maluso, Basilan.
Sa Maluso, natuklasan ang pre-shaded ballots kaya nagpadala ang Comelec ng 16,563 reprinted ballots para sa 36 precincts.
Umabot naman sa 38 firearms at explosives ang nakumpiska sa 24 police operations sa rehiyon, na nagresulta rin sa pagkakaaresto ng 29 katao habang umiiral ang gun ban na nagsimula noong July 16.
“Our personnel immediately responded to these incidents, adjusted our deployment where necessary, and worked closely with Comelec and our security partners to prevent further escalation and protect the electorate,” ani Nartatez.
Iniutos na rin niya ang masusing imbestigasyon, pursuit operations at case buildup sa lahat ng naitalang insidente.
Patuloy ang police deployment habang kinukumpleto ang transmission, counting, canvassing at pagbabalik ng election paraphernalia.
Ang Regional Board of Canvassers ang magko-consolidate ng resulta mula sa pitong District Boards of Canvassers na sumasaklaw sa limang probinsya ng BARMM, Cotabato City at SGA.
Target ng Comelec ang formal proclamation ng mga nanalo ngayong Martes, September 15. Nakatakdang manungkulan ang 80 bagong halal na miyembro sa October 30 at pipiliin nila ang magiging chief minister ng BARMM.
“The voting may be winding down, but our responsibility does not end there. We are keeping our personnel engaged and our lines of coordination open until the remaining election activities are completed. Dito tayo kailangang steady—alert, coordinated, and ready to respond when needed,” ani Nartatez. /Bistado